Japończycy i ich kultura, podobnie jak inne narody świata, zostali ukształtowani przez położenie geograficzne kraju, jego naturalne cechy oraz klimat, które stały się wprawdzie przyczyną pewnych ograniczeń rozwoju, ale zapewniły także określone możliwości. Gdyby japońskie wyspy położone były trochę dalej na północ, gdyby nie mnogość pokrytych śniegiem gór, obfitość rzek i żyznych dolin, uprawa ryżu, która wywarła tak znaczący wpływ na starożytną i nowożytną Japonię, najprawdopodobniej by się nie utrzymała. Jednocześnie takie właśnie usytuowanie archipelagu w stosunku do Azji pozwoliło, z jednej strony, na przyswojenie potężnego wpływu kultury Chin i Korei, z drugiej zaś na jego syntezę, w efekcie czego wykształciła się jednolita i jakże charakterystyczna kultura.

Ogólnie rzecz biorąc, Japończycy są zadowoleni ze swojego położenia geograficznego; uważają, że pomimo okresowych wybuchów wulkanów, trzęsień ziemi i tajfunów wyspy i ich klimat okazały się dla nich łaskawe. W starożytności to przekonanie znalazło odbicie w micie o stworzeniu Ziemi, zgodnie z którym wyspy powstały w wyniku miłosnego zespolenia bogów Izanagi i Izanami:  „Izanagi i Izanami stanęli na unoszącym się w powietrzu mieście Niebios i zapytali: Czy nie ma tam niżej jakiegoś kraju? Potem pchnęli przestrzeń drogocenną włócznią Niebios i odnaleźli ocean. Ciecz, która kapała z włóczni, skrzepła i stała się wyspą Onogorojima. Wtedy oba bóstwa zstąpiły z niebios i zamieszkały na wyspach. Zapragnęły być mężem i żoną, aby w ten sposób dać początek nowym krajom”.